close
تبلیغات در اینترنت
چرا در قرآن کریم به طور واضح از غدیر خم مطلبی نقل نشده است؟
لوگوی وبلاگ

آرشیو ماهانه

نظرسنجی
مهم ترین عامل شکستن بیعت مردم بعد از غدیر چه بوده؟




مهم ترین عامل فاجعه بزرگ منا چیست؟




     
تولیدات وبلاگ
 

 
روز شمار غدیر
 
 

منوی وبلاگ

 

 

 

 

چرا در قرآن کریم به طور واضح از غدیر خم مطلبی نقل نشده است؟

عده ای می پرسند چرا در مورد امام علی (ع)وآنچه در غدیر خم رخ داده به وضوح و به طور روشن و لفظ به لفظ در قرآن نقل نشده است  و مبحث خلافت در آیاتی از قرآن گنجانده ن‏شده.در جواب این عده باید گفت

که شیوه و روش کلام الهی در بیان بسیاری از مطالب طرح پیاپی و پیوسته مباحث است به گونه‏ ای که بدون توجه به شأن نزول بسیاری از آیات نمی‏توان به مقصود و هدف اصلی بیان آنها پی برد. شأن نزول در واقع علت، سبب و یا رویدادهایی است که متناسب با آنها آیاتی نازل شده و در بسیاری از موارد آیاتی که در پی هم در یک سوره وجود دارد در برگیرنده مباحث گوناگون است و بدین‏ سان علوم قرآن خود دامنه‏ ای ژرف و گستره از دانش را تشکیل می‏ دهد.

 دهها آیه از قرآن كریم درباره حضرت علی نازل شده است و می‌توان با مطالعه تفاسیر معتبر آن را در‌یابند.
اصولا یكی از شیوه‌های قرآن آن است كه به جای بیان نام افراد، ویژگی‌های آنان را ذكر می‌كند تا برای دیگران الگو باشند، چنانكه نام حضرت خضر و مؤمن آل فرعون در قرآن نیامده است.
در مورد واقعه غدير خم نيز تمامي مفسران شيعه و سني اتفاق نظر دارند كه در آيه از كلام اللَّه مجيد مربوط به اين رخداد مي‏باشد. اما در مورد اين كه چرا اين رويداد به مانند بسياري از قصص قرآن به طور كامل عنوان نگرديده شايد دليل آن احاله ابلاغ جانشيني علي(ع) به پيامبر بوده است. البته براي عدم ذكر اين واقعه دلايل ديگري نيز ارايه گرديده است. به طور مثال برخي يكي از عوامل مصون ماندن قرآن از تحريف را عدم تصريح به نام جانشين پيامبر(ص) مي‏دانند چنان كه خود قرآن مي‏فرمايد:

که به حضرت عیسی(ع) نام و نشان جانشین وی ابلاغ گردید و جانشین پیامبر پس از مسیح در میان مطالب انجیل گنجانیده شد اما در متن انجیل که اکنون در دست مسیحیان است نشانی از این مطلب نمی‏توان یافت و این بخش از انجیل تحریف شده است.
چرا که امکان داشت برخی از حکمرانان و فرمانروایانی که در طول تاریخ اسلام به نام اسلام حکومت نامشروع داشته‏ اند برای توجیه حکمرانی خود دست به تحریف آیات قرآن می‏زدند.گروهی دیگر نیز با تمسک به این که تمامی مسلمانان قول و نقل پیامبر و اوامر و نواهی آن حضرت را معادل قرآن می‏دانند،اقدام پیامبر در مورد معرفی امیر مؤمنان به جانشینی را برای اتمام حق این مطلب کافی دانسته‏ اند؛ چرا که بسیاری از مطالب وجود داردکه در قرآن به آن اشاره نشده اما مسلمانان با تمسک به سنت نبوی به آنها عمل می‏نمایند مانند مبحث نماز چنان که در قرآن تنها به خواندن نماز اشاره شده و تعداد رکعتها و شیوه انجام آن از سنت نبوی اخذ شده است. درمورد غدیر نیزدر جاهای مختلف نام برده شده در زیر از قبل از غدیر چند آیه ذکر می کنیم سپس در مورد غدیر سه آیه ذکر می کنیم: 

پیامبر اکرم (ص) بعد از اینکه در حجة الوداع، مناسک حج را بطور کامل بجا آورد و آثار جاهلیت را نابود کرد و حجرالاسود را در مکان اصلی خود قرار داد و یک روز در مکه اقامت گزیدند، در این حال جبرئیل، آیات اول سوره عنکبوت را نازل کرد:

 

الم(۱) (أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ).آیا مردم گمان کردند همین که بگویند:ایمان آوردیم به حال خود رها می­شوند و آزمایش نخواهند شد؟!

(۲) (وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ). ما کسانی را که پیش از آنان بودندآزمودیم(و اینها را نیز امتحان می­کنیم )

(فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبِينَ).باید علم خدا درباره کسانی که راست می­گویند و کسانی که دروغ می­گویند تحقق یابد

(۳) (أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ أَنْ يَسْبِقُونا ساءَ ما يَحْكُمُونَ)..آیا کسانی که اعمال بد انجام می­دهند گمان کردند بر قدرت ما چیره خواهند شد؟! چه بد داوری می­کنند. [۱] و سپس ازطرف خداوند به پیامبر (ص) دستور داد که باید علی بن ابی‌ طالب (ع) را به جانشینی خویش معرفی کنید ومردم با توجه به آن به فتنه مبتلی می­شوند. 

مجلسی، محمد باقر؛ بحار الانوار، بیروت، موسسة الوفا، ۱۴۰۴ ه ق، ج ۲۸، ص ۹۵-۹۶   

قبل از واقعه غدیر، دستور غیر علنی خداوند برای تعیین جانشینی علی (ع) به پیامبر (ص) داده شد.عایشه و حفصه این خبر را برای پدران خود فاش کردند(درحالی که پیامبر به آنها دستور داده بود که تا قبل از دستور علنی خداوند آن خبر را برای کسی فاش نکنند)و آنها به کمک منافقین دیگر نقشه قتل پیامبر (ص) کشیدند. در این لحظه جبرئیل با این آیات نازل شد: [۳] (فَوَ رَبِّكَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَعَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ).).به پروردگارت سوگند، (درقیامت) از همه آنها سوأل خواهیم کرد از آنچه عمل می­کردند!

(فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُوَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ إِنَّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ.).آنچه را مأموریت داری، آشکارا بیان کن؛ و از مشرکان روی گردان (و به آنها اعتناءنکن)ما شر استهزاء کنندگان را از تو دفع خواهیم کرد [۴]

وقتی پیامبر در روز پنجشنبه، هجدهم ماه ذیحجه به غدیر خم رسیدند، جبرئیل بر حضرتش نازل شد و آیه 67 سوره مائده را در مورد نصب امیرالمومنین علی خواند:

«يا ايها الرسول بلغ ما انزل اليك من ربك و ان لم تفعل فما بلغت رسالته و اللَّه يعصمك من الناس ان اللَّه لا يهدي القوم الكافرين».
اي پيامبر آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده به طور كامل - به مردم - برسان و اگر اين كار را انجام ندهي رسالت - خداي را - انجام نداده‏ اي و خداوند تو را - از خطرهاي احتمالي - نگاه مي‏دارد و خداوند كافران را هدايت نمي‏كند.

مرحوم علامه امینی نام 30 نفر از دانشمندان اهل سنت را با نام کتاب و شماره صفحه ذکر می کند که تمامی آن ها گفته اند: این آیات در روز «غدیرخم»  نازل شده است.
در ذيل تفسير آيه فوق روايات بسياري نقل شده كه نظريه انتساب اين آيه به واقعه غدير را قطعي مي‏كند.
اين روايات را كساني چون زيد بن ارقم، ابوسعيد خدري، ابن عباس، جابر بن عبداللَّه انصاري، ابوهريره و ابن‌مسعود نقل كرده‏اند و گفته‏ اند كه اين آيه درباره واقعه غدير و جانشيني حضرت علي(ع) نازل شده است .
بسياري از دانشمندان اسلامي نيز در كتابهاي خود به اين احاديث تصريح كرده‏ اند كه برخي از آنان عبارت‏اند از:
1 - حافظ ابونعيم اصفهاني در كتاب ما نزل من القرآن في علي به نقل از خصائص، ص 29.
2 - ابو الحسن واحدي نيشابوري در كتاب الباب النزول، ص 150.
3 - ابن عساكر شافعي بنا به نقل در المنثور، ج 2، ص 298.
4 - فخر رازي در كتاب تفسير كبير، ج 3، ص 636.
5 - جلال الدين سيوطي در كتاب درالمنثور، ج 2، ص 298.
6 - علامه اميني در كتاب الغدير.

 پس از سخنان پیامبر هنوز مردم متفرق نشده بودند که جبرئیل نازل شد و این آیه را آورد:

آيه سوم سوره مائده: «... اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتي و رضيت لكم الاسلام دينا».
امروز دين شما را كامل كردم و نعمت خود را بر شما تكميل نمودم و اسلام را به عنوان آيين جاودان شما پذيرفتم مفسران شيعه معتقداند كه مراد از اليوم در اين آيه روز غدير خم است، روزي كه در آن پيامبر اسلام امير مؤمنان را به طور رسمي براي جانشين خود تعيين نمود.
در رواياتي كه از طريق شيعه و سني نقل شده به صراحت اذعان گرديده است كه اين آيه در روز غدير خم و پس از اعلام پيامبر نازل شده است.

در این مورد نیز توجه کنید، در همان کتاب «الغدیر» نام 16 نفر از دانشمندان اهل سنت با ذکر کتاب و اشاره به صفحه مورد نظر آمده است که همگی آن ها فرموده اند: این آیه در روز غدیرخم بعد از نصب علی بن ابیطالب به وسیله رسول خدا نازل شده است.(الغدیر،ج 1، ص230)

برخي از علماي عامه و اهل سنت كه اين مطلب را نقل نموده ‏اند عبارت‏ند از:


1 - ابن جرير طبري راوي معروف سني در كتاب ولايت و به نقل از زيد ابن ارقم، صحابي معروف.


2 - حافظ ابو نعيم اصفهاني در كتاب ما نزل من القرآن في علي به نقل از ابو سعيد خدري. وي مي‏نويسد: «در روز غدير خم پيامبر(ص) علي را به ولايت به مردم معرفي كرد و مردم متفرق نشده بودند زماني كه آيه «اليوم اكملت لكم...» نازل شده در اين هنگام پيامبر(ص) فرمود: اللَّه اكبر بر تكميل دين و اتمام نعمت پروردگار و خشنودي خداوند از رسالت من و ولايت علي(ع) پس فرمود: من كنت مولاي فهذا عليٌ مولاه؛ هر كس كه من مولاي اويم پس از اين علي مولاي اوست. خداوندا آن كس كه او را دوست بدارد دوست بدار و آن كس كه او را دشمن بدارد دشمن بدار. هر كس او را ياري كند ياري كن و هر كس دست از ياري‏اش برداشت او را ياري منما }.


3 - خطيب بغدادي در تاريخ خود از ابو هريره و او از پيامبر(ص) چنين نقل مي‏كند كه پس از واقعه غدير خم و پيمان ولايت علي(ع) و گفتار عمر بن خطاب: بخ بخٍ يابن ابيطالب اصبحت مولاي و مولا كل مسلم. آيه «اليوم اكملت لكم دينكم...» نازل گرديد }.


4 - در تفسير برهان و نور الثقلين ده روايت از طرق مختلف نقل شده كه اين روايت در مورد غدير خم مي‏باشد{4}.


بنابر آنچه نقل شده بيشتر علماي اهل سنت و تمامي علماي شيعه در مورد انتساب اين آيه بر واقعه غدير خم اتفاق نظر دارند. و تنها نكته اختلافي معناي واژه مولا مي‏باشد چنان كه علماي اهل سنت اين واژه را به معناي دوست و ياور دانسته‏اند. در توضيح اين مطلب بايد گفت كه تأكيد بر دوستي علي(ع) نياز به آن همه مقدمه چيني و گردآوري مسلمانان و خواندن خطبه در آن بيابان سوزان و نيز گرفتن بيعت از مردم ندارد چرا كه مودت و دوستي مسلمانان با يكديگر بيش‏تر از اين در اسلام مطرح شده و مورد اتفاق و پذيرش همه مسلمانان بوده است.

اين مطلب چيزي نبوده كه توسط پيامبر ابلاغ نشده باشد و يا پيامبر از ابلاغ آن بيم داشته باشد چنان كه در آيه 67 سوره مائده خداوند به پيامبر اطمينان مي‏دهد كه او را از خطرات نگاه خواهد داشت و اين نمي‏تواند تنها براي اعلام يك دوستي ساده با يكي از صحابه مشهور پيامبر كه پسر عموي ايشان نيز بوده و داراي آن سابقه درخشان در اسلام است باشد، و ديگر اين كه اگر مقصود تنها اعلام دوستي با علي(ع) بوده پس چرا پيامبر بيش از اعلام آن از مردم اقرار مي‏گيرد كه من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر و نيز صاحب اختيار شما هستم! آيا اين جمله تناسبي با بيان يك دوستي ساده با يكي از صحابه دارد تا جايي كه مردم به علي(ع) تهنيت بگويند و خليفه دوم با جمله اصبحت مولاي و مولا كل مؤمن و مؤمنه، اي علي تو مولاي من و مولاي هر مرد و زن مؤمن هستي، به آن حضرت تهنيت بگويد آيا اين عبارت مولا به معناي رهبر و جانشين پيامبر نيست{5}؟

جالب تر از همه این است که وقتی سخنان پیامبر تمام شد، مردی به نام «جابر بن نضر» یا بنا به گفته برخی به نام «حارث بن نعمان» حضور پیامبر آمده عرض کرد:

یا محمد! به ما دستور دادی، به یگانگی خداوند و پیامبری تو شهادت دهیم و از ما خواستی نماز و روزه، حج و زکات انجام دهیم، همه را پذیرفتیم. ولی به این مقدار بسنده نکردی و امروز، پسر عمویت «علی» را بر ما گماردی و او را به همه ما ترجیح دادی و فرمودی: «من کنت مولاه فعلی مولاه». آیا آنچه گفتی از سوی خداوند بود یا خواست خودت؟ رسول خدا فرمودند: سوگند به آن خدایی که جز او معبودی نیست، آنچه گفتم به دستور خداوند بوده است. آن مرد با ناراحتی پشت به رسول خدا نموده و رفت تا بر شترش سوار شود ولی در بین راه با خدا چنین مناجات کرد: بار خدایا اگر آنچه (محمد) می گوید حق است، فرمان بده از آسمان بر ما سنگ ببارد یا عذابی دردناک به سوی ما روانه ساز، این جمله را گفت، هنوز به شترش نرسیده بود که ناگاه سنگی از آسمان فرود آمد و سر او را نشانه گرفت، از مغز سر وارد بدنش شد و از پایین بیرون آمد و او را در جا کشت و به دنبال آن این آیات از سوره معارج نازل شد:
«سئل سائل بعذاب واقع، للکافرین لیس له دافع، من الله ذی المعارج»(معارج، ص 103) سائلی از خداوند بزرگ طلب عذاب کرد، عذابی که بلافاصله واقع شد و هیچ قدرتی آن عذاب را از کافران نمی تواند دفع کند.(الغدیر،ج1،ص 239)

 

 منابع:
[1]. تفسير نمونه، ناصر مكارم شيرازي، ج 5، ص 5 - 17.
[2]. همان، ج 4، ص 263 - 267.
[3]. الغدير، علامه اميني، ج 1، ص 230 - 232.
[4]. تفسير برهان، ج 1، تفسير نور الثقلين، ج 1، ذيل تفسير سوره مائده، آيه 3.
[5]. تفسير نمونه، ج 5، ص 16 - 17.
به نقل از اداره پاسخگويي آستان قدس رضوي (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 92/400008)

سایت ویکی فقه

 
نویسنده:سجاد سحرخوان در تاریخ:سه شنبه 24 شهريور 1394      نظرات


صفحات وب

موضوعات

عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد

   

چت باکس

لینکستان

آمار وبلاگ
تعداد بازدید امروز:73
تعداد بازیدید دیروز:27
تعداد بازدید ماهانه:314
تعداد بازید سالانه:4,028
تعداد کل بازید ها تا امروز:14,985

وبلاگ نویسی
 



 
آمار گیر وبلاگ
   

[Link_Title]                 

:لینک دوستان

Designig & Coding : Sajjad Saharkhan